امان عصر

تفسیر سوره ممتحنه (1)

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله رب العالمین...اعوذ بالله من الشیطان الرجیم:

بسم الله الرحمن الرحیم

یا ایها الذین امنوا لا تتخذوا عدوى و عدوکم‏اولیاء تلقون الیهم بالمودة و قد کفروا بما جائکم من الحق یخرجون‏الرسول و ایاکم ان تؤمنوا بالله ربکم ان کنتم خرجتم جهادافى سبیلى و ابتغاء مرضاتى تسرون الیهم بالمودة و انا اعلم بما اخفیتم وما اعلنتم و من یفعله منکم فقد ضل سواء السبیل× ⁽¹⁾

این سوره مبارکه به نام‏«سوره ممتحنه‏»است و مدنیه هم هست واین که این سوره را«ممتحنه‏»مى‏گویند-مثل اغلب سور-به مناسبت‏مطلبى است که در ضمن سوره آمده است. آن مطلب،مطلبى است که‏در آیه دهم خواهد آمد راجع به زنانى که از مکه مهاجرت مى‏کردند و به‏مدینه مى‏آمدند و احیانا کسانى هم بودند که از شوهران کافر خودشان‏فرار مى‏کردند یعنى شوهرى به کفر و عناد خودش باقى مى‏ماند و زنى مسلمان مى‏شد و بعد از آنجا فرار مى‏کرد و مى‏آمد در میان مسلمین.آیه‏مى‏فرماید اگر زنان مؤمنه‏اى اینچنین هجرت کردند و نزد شما آمدند،آنها را از نظر ایمانشان بیازمایید و امتحان کنید و اگر مطلب حقیقت بوداینها را دیگر به سوى شوهرهاى کافرشان باز نگردانید.(درباره خود آیه‏بعد بحث مى‏کنیم.) یک قسمت هم البته بعد مى‏آید راجع به بیعت زنان‏با پیغمبر که دستور مى‏دهد اگر زنان براى بیعت آمدند با چه شرایطى باآنها بیعت کن.ولى بیشتر آیات این سوره درباره مطلب دیگرى است که‏آن مطلب در آیات دیگر قرآن هم احیانا هست و شاید در هیچ جا به‏اندازه اینجا مفصل بیان نشده است و آن مساله ولاء کفار است‏یعنى‏پیوند و دوستى با کافران و با دشمنان دین و ایمان و قهرا با دشمنان‏مؤمنین و مسلمین داشتن.اینجا دو مقدمه کوچک باید عرض کنم.

ادامه دارد

در کتاب تحفة المظفریه فی تذکرة اولاد الائمة در شرح اولاد حضرت امام همام موسی الکاظم علیه‌السلام ذکر شده که در ثواب زیارت حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام مدفونه در قم، چهار حدیث از سه امام وارد شده است.

1- از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام که می‌فرماید: به درستی که از برای خداوند تعالی حرمی است که او مکه است، و از برای حضرت رسول صلی الله علیه وآله حرمی است که او مدینه است، و از برای حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام حرمی است که او کوفه است، و از برای ما اهل بیت حرمی است که او قم است. زود است دفن شود در او زنی از فرزندان من که اسم او فاطمه است: «من زارَها وَجَبت له الجنّة(1)‌؛ کسی که زیارت کند او را، بهشت بر او واجب است»، و در خبر دیگری آمده است: «اِنَّ زیارتها تعادل الجنّة.»(2)

2- از حضرت علی بن موسی الرضا علیهماالسلام در جواب سعد بن سعد که سؤال می‌کند از فاطمه دختر موسی بن جعفر علیهماالسلام، می‌فرماید: «من زارها فله الجنة»(3)؛ کسی که زیارت کند او را به بهشت می‌رود.

3- نیز از آن حضرت است که می‌فرماید به سعد، از ما نزد شما قبری است؟ عرض می‌کند: بلی، پدر و مادرم به فدای تو باد! فاطمه دختر موسی بن جعفر است؟ می‌فرماید: «من زارها عارفاً بحقها فله الجنة»(4)؛ کسی که با معرفت و شناخت ایشان را زیارت کند، پاداشش بهشت است.

4- حضرت امام محمد تقی علیه السلام می‌فرماید: «من زار عمّتی بقم فله الجنّة»(5)؛ کسی که زیارت کند عمه مرا در قم، بهشت برای او است.